Financiële ratio's en kengetallen

Betekenis Financiële Ratio's

De winst- & verliesrekening, de balans en het kasstroomoverzicht geven belangrijke informatie over de prestaties en financiële gezondheid van een organisatie. Omdat absolute bedragen niet veel betekenis hebben worden de prestaties en de financiële gezondheid van organisaties veelal in ratio’s uitgedrukt. Deze geven meer informatie over bijvoorbeeld de winstgevendheid, doelmatigheid en liquiditeit van de organisatie. Maar deze ratio’s krijgen pas echt betekenis als:
 
  • Vergelijking in de tijd; een ratio krijgt vaak pas betekenis als de ontwikkeling in de tijd wordt gevolgd. Wat is de ontwikkeling van de liquiditeit? Welke oorzaken liggen hier aan ten grondslag?  
  • Sectorspecifiek ratio's; bij veel ratio’s worden in de theorie streefwaarden genoemd. Bij sommige ratio’s is dat evident. Maar in de praktijk blijkt dat ratio’s per sector sterk verschillen. Het vergelijken van ratio’s met concurrenten kan daarentegen nuttige informatie opleveren.
  • Samenhang; een op zich zelf staande ratio zegt niet veel. Ratio’s moeten in samenhang met elkaar, in de tijd en in vergelijking met concurrenten worden beoordeeld. Alleen dan bevatten ratio’s nuttige stuurinformatie.
 
Ratio’s en kengetallen geven dus veel informatie over de prestaties en financiële gezondheid van een onderneming. U moet wel bereid zijn om u zichzelf echt in de materie te verdiepen. Doet u dit niet dan bestaat er een reële kans dat u een verkeerde betekenis geeft aan een ratio. Hieronder zijn de belangrijkste ratio’s toegelicht. Wilt u meer informatie dan kunt u uiteraard contact met ons opnemen.
 

1   Winstgevendheid

De winstgevendheid is een goede graadmeter voor de vraag hoe financieel gezond uw organisatie is. Organisaties streven er naar om zo een hoog mogelijke rentabiliteit op het eigen vermogen te hebben.
 
  • Rentabiliteit Totaal Vermogen (RTV); is gelijk aan winst voor interest en belastingen gedeeld door het totaal geïnvesteerd vermogen. Het geeft weer wat het percentage winst is over het volledig geïnvesteerd vermogen. Zo kun je prestaties van bedrijven binnen een bepaalde sector eenvoudig vergelijken. Hoe hoog de rentabiliteit (uitgedrukt in %) moet zijn is lastig te zeggen. Dit hangt onder meer af van de marktrente en het risico's die de bedrijfsactiviteiten met zich meeneemen. Hoe hoger het risico van de bedrijfsactiviteiten hoe hoger rendement de vermogenverschaffers zullen eisen.
  • Rentabiliteit van het Eigen Vermogen (REV); de REV is gelijk aan de nettowinst gedeeld door het eigen vermogen. Hoe hoog de rentabiliteit (uitgedrukt in %) moet zijn is lastig te zeggen. De rentabiliteit op het eigen vermogen moet in ieder geval hoger zijn dan de marktrente, anders is het beter om het geld gewoon op de bank te zetten, want dit levert dan meer op.
 

2   Liquiditeit

De liquiditeit van een organisatie geeft de mate aan waarin een organisatie op korte termijn aan haar verplichtingen kan voldoen. Wanneer de liquide middelen en de te verwachte inkomsten ontoereikend zijn voor de korte termijn uitgaven gaat de organisatie failliet.
 
  • Current ratio; dit kengetal geeft weer in hoeverre u beschikt over liquide middelen om op korte termijn uw schuldeisers te betalen. Dit wordt duidelijk door de kortlopende activa (debiteuren, voorraden en liquide middelen) te delen door de kortlopende schulden (crediteuren, kortlopende kredieten). De gewenste waarde voor dit kengetal ligt tussen de 1 en 1,5. Bij een waarde die kleiner is dan 1 bent u niet liquide en kunt u niet voldoen aan uw kortlopende verplichtingen met faillissement als gevolg. Een waarde hoger dan 1,5 tot 2 veronderstelt dat u te veel liquide middelen aanhoudt die u beter kunt investeren om met dat geld meer winst te genereren.
  • Quick ratio; dit kengetal geeft weer in hoeverre u beschikt over liquide middelen om uw schuldeisers onmiddellijk te betalen. In tegenstelling tot de current ratio worden bij de quick ratio de voorraden buiten beschouwing gelaten. Dit omdat voorraden minder snel liquide zijn te maken om direct opeisbare schulden af te lissen. De gewenste waarde van de quick ratio ligt tussen de 0,5 en de 1.
  • Werkkapitaal;  is het saldo tussen de vlottende activa en de kortlopende schulden. Dit saldo, het werkkapitaal, geeft aan wat de liquiditeitsbuffer is van de organisatie. Het geeft aan welk bedrag de organisatie beschikbaar heeft om financiële tegenvallers zonder problemen op te vangen.
  • Werkkapitaalratio; omdat absolute bedragen niet veel zeggen wordt het werkkapitaal vaak afgezet tegen het balanstotaal. Een financieel gezonde organisatie heeft een werkkapitaalratio van tussen de 10 en 20%.  
 

3   Solvabiliteit

De solvabiliteit geeft aan of een organisatie over een gezonde financiële structuur beschikt. Met de solvabiliteit wordt duidelijk of de organisatie op lange termijn haar schulden kan aflossen. De solvabiliteitsratio’s stellen vast in welke mate een organisatie door het eigen of vreemd vermogen wordt gefinancierd. Over het algemeen geldt daarbij dat hoe meer de organisatie is gefinancierd met eigen vermogen (en dus minder afhankelijk is van externe partijen) hoe sterker de financiële structuur is. 
 
  • Solvabiliteitsratio (eigen vermogen / totaal vermogen); geeft aan welk deel van de organisatie met risicodragend kapitaal is gefinancierd en welke deel met langdurend vreemd vermogen. Deze ratio is van belang voor het vertrouwen van (nieuwe) vreemd vermogen verschaffers. Hoe hoger de ratio hoe groter de kans dat verschaffers van vreemd vermogen hun geld terug krijgen. Idealiter ligt de ratio tussen een waarde van 0,25 en 0,40.
  • Vermogensverhouding eigen vermogen / vreemd vermogen; geeft de verhouding weer tussen eigen en vreemd vermogen verschaffers. Dit ratio geeft dezelfde informatie als de solvabiliteitsratio. Alleen worden andere grootheden gebruikt uit de balans om de solvabiliteit te berekenen.
  • Debt ratio (solvabiliteitsverhouding); is het totale vermogen uitgedrukt percentage van het vreemd vermogen (totaal vermogen / vreemd vermorgen). Dit ratio geeft aan in welke mate tegenover de schulden dekkingen in bezittingen bestaat. 
 

4   Overige kengetallen

  • Activiteitenratio’s; Als je op je balans de posten Voorraad, Debiteuren en Crediteuren hebt staan dan wil je ook wel graag weten hoe doelmatig de organisatie hiermee omgaat. Hiervoor wordt de ratio ‘omzetsnelheid’ gebruikt. Dat is het aantal keer dat de gemiddelde voorraad per jaar wordt verkocht. Of de gemiddelde termijn dat een debiteur uitstaat. Een hogere omzetsnelheid resulteert automatisch in een hoger rendement (zie pagina Du-Pont-schema). Dit omdat er minder vermogen voor het aanhouden van voorraden en debiteuren nodig is.
  • Gouden Balansregel; deze regel houdt in dat de duurzame vaste activa en de constante kern van de vlottende activa met het eigen vermogen en/of lang vreemd vermogen moet worden gefinancierd en het fluctuerende deel van de vlottende activa met kort vreemd vermogen.
  • Verhouding vaste en variabele kosten; de kostenratio waarop hier wordt gedoeld is de verhouding tussen vaste en variabele kosten. Hoe meer directe invloed u kunt uitoefenen op de kosten hoe beter. Indien 70% van de kosten geheel variabel is, is dat veel minder risicovol dan een bedrijf dat slechts 10% van de kosten direct kan beïnvloeden. Organisaties met hoog percentage vaste kosten zijn omzet gevoelig. Lage omzet leidt tot grote verliezen en een hoge omzet tot grote winsten. Hier spreekt men van de hefboomwerking van de kostenstructuur.
 

Voorbeeld Financiële ratio's en kengetallen Computerwinkel

De computerwinkel die op deze website als voorbeeld wordt gebruikt voor het uitwerken van de winst- & verliesrekening, de balans en het kasstroomoverzicht wordt ook hier als voorbeeld gebruikt. Maar nu om inzicht te krijgen in de financiële gezondheid van De Computerwinkel. Dus op basis van de financiële ratio's en kengetallen wordt duidelijk hoe De Computerwinkel er voor staat. Hieronder is de winst- & verliesrekening weergegeven:
 
 
 
 
Op basis van de balans van 1 januari en de gegevens uit de winst- & verliesrekening heeft De Computerwinkel op 31 december de volgende balans: 
 
 

 

Is De Computerwinkel financieel gezond?

Op basis van de kengetallen voor winstgevendheid, liquiditeit en solvabiliteit is de conclusie dat De Computerwinkel financieel erg gezond is. Maar dat er mogelijkheden zijn om het rendement / de winst verder te verhogen door de omloopsnelheid van bijvoorbeeld de debiteuren en de voorraden te verbeteren.
 
  1. Winstgevenheid; de rentabiliteit van het totale vermogen en die van het eigen vermogen bedragen respectievelijk 25% ((€170.000 + € 50.000)/€880.000) en 47% ((€130.000 + €50.000))/€380.000). Daarmee kan gerust worden gesteld dat De Computerwinkel zeer winstgevend is. Van de bank zouden de investeerders van het Eigen Vermogen hoogstens 6% ontvangen terwijl ze nu een rendement van 47% behalen. 
  2. Liquiditeit; de Computerwinkel is zeer liquide. De current ratio van 3,8 (€ 380.000/€100.000) en de quick ratio van 2,2 (€220.000/€100.000) komen zelfs ver boven de gewenste waarde uit. De direct beschikbare middelen zijn aanzienlijke hoger dan de kortlopende verplichtingen. Er is zelfs sprake van een werkkaptiaal c.q. liquiditeitsbuffer van € 280.000 (€380.000 - €100.000)  waarmee onverwachte tegenvallers opgevangen kunnen worden. Advies aan De Computerwinkel is om de overliquiditeit te investeren zodat met deze investeringen rendement gegenereerd kan worden. Immers met banktegoeden en debiteuren maak je niet of nauwelijks winst.
  3. Solvabiliteit; de Computerwinkel is solvabel. De solvabiliteitsratio bedraagt 0,43 (€380.000/€880.000) en ligt daarmee boven de norm. De verschaffers van het vreemd vermogen zijn vrij zeker dat De Computerwinkel op termijn haar schulden zal aflossen. Het voordeel van De Computerwinkel van deze relatief hoge waarde van 0,43 is dat de Computerwinkel bij nieuwe leningen relatief lage rente hoeft te betalen. Immers het risico dat De Computerwinkel niet aflost is klein.
  4. Overige kengetallen; op de overige kengetallen scoort De Computerwinkel wisselend. Vooral de activiteitenratio's scoren niet goed. Zo staan de debiteuren gemiddeld 73 dagen open (€100.000/€500.000*365 dagen) en liggen de computers met 116 dagen (€160.000/€500.000*365 dagen) te lang in het magazijn. Als De Computerwinkel de vorderingen op debiteuren sneller weet te innen en een bewuster voorraadbeleid gaat voeren zal het rendement verder stijgen. Zie hiervoor ook het Du-pont-schema.
 

Waarschuwing!

Financiële ratio's en kengetallen geven inzicht in de winstgevendheid, liquiditeit en solvabiliteit van een organisatie. Niet voor niets gebruiken analisten deze ratio’s en kengetallen voor hun beslissingen. Tegelijkertijd moet u er zich van bewust zijn dat al deze ratio’s en kengetallen gebaseerd zijn op een boekhoudkundige werkelijkheid. Waarbij de balanswaardering en winstbepaling zijn gebaseerd op voorschriften die los staan van de werkelijke waarde van de onderneming.

 

Deel House of Control via Social Media